ATS panosunda şebeke girişi, jeneratör girişi ve yük çıkışı birbirinden ayrı, açıkça okunur etiketlerle işaretlenir. Bunlara ek olarak konum seçicisinin her pozisyonu, sinyal lambaları ve panonun iki ayrı kaynaktan beslendiğini bildiren uyarı etiketi bulunmalıdır. Amaç, panoyu açan kişinin hangi kaynağın enerjili olabileceğini tahmin etmek zorunda kalmamasıdır.
Neden ATS panosunda ayrı bir etiket düzeni gerekir?
Sıradan bir dağıtım panosunda ana şalter kapatıldığında pano enerjisiz kalır. ATS panosunda ise şebeke tarafı kesilse bile jeneratör otomatik olarak devreye girebilir ve yük tarafı yeniden enerjilenir. Bu durum bakım yapan kişi için ciddi bir tehlikedir. Etiket düzeni, iki kaynağı ve ortak yük tarafını görsel olarak birbirinden ayırarak bu riski görünür kılar.
Bir başka risk, jeneratörün geri besleme yapmasıdır. Transfer düzeni doğru çalışmadığında jeneratör enerjisi şebeke tarafına geçebilir ve şebeke hattında çalışan ekip için tehlike oluşturur. Bu nedenle şebeke girişi etiketinin yanında, şebeke tarafının da jeneratör çalışırken enerjili olabileceğini hatırlatan kısa bir not bulunması yararlıdır. Pano içinde nötr ve topraklama baralarının hangi kaynağa ait olduğu, özellikle nötrün de anahtarlandığı dört kutuplu düzenlerde ayrıca belirtilmelidir.
Şebeke, jeneratör ve yük tarafı nasıl etiketlenir?
Her bölüm için hem ön kapakta hem de pano içinde, ilgili şalter ve bara bölümünde etiket kullanılır:
| Bölüm | Etiket metni örneği | Uygulama yeri |
|---|---|---|
| Şebeke girişi | ŞEBEKE GİRİŞİ – 400 V | Şebeke şalteri, giriş klemensi |
| Jeneratör girişi | JENERATÖR GİRİŞİ – 400 V | Jeneratör şalteri, giriş klemensi |
| Yük çıkışı | YÜK ÇIKIŞI / ACİL YÜKLER | Çıkış barası, çıkış şalteri |
| Transfer elemanı | ŞEBEKE KONTAKTÖRÜ / JENERATÖR KONTAKTÖRÜ | Kontaktör veya motorlu şalter üzeri |
İki tarafın renk ile ayrılması okumayı hızlandırır. Bunun için bağlayıcı tek bir renk standardı yoktur; tesis kendi seçimini yapar (ör. şebeke tarafı mavi zemin, jeneratör tarafı turuncu zemin) ve aynı seçimi tüm ATS panolarında korur. Renkler faz iletkenlerinin renk koduyla karışmayacak tonlarda seçilmelidir.
Mekanik ve elektriksel kilitleme belirtilmeli mi?
Şebeke ve jeneratör kontaktörlerinin aynı anda kapanmasını engelleyen kilitleme, panonun temel güvenlik unsurudur. Kontaktörlerin üzerine ya da arasına "MEKANİK KİLİTLİ – AYNI ANDA KAPATILMAZ" gibi kısa bir not, bakımda kilitlemeyi devre dışı bırakma girişimini caydırır.
Otomatik ve manuel konum etiketleri nasıl yazılır?
Konum seçicisinin her pozisyonu, anahtarın etrafındaki etikette açıkça yazılır. Yaygın düzenler şunlardır:
- Çalışma modu seçicisi: OTOMATİK – 0 – MANUEL
- Manuel kaynak seçicisi: ŞEBEKE – 0 – JENERATÖR
- Test konumu: Varsa "TEST" ayrı bir pozisyon olarak gösterilir
Sinyal lambaları için de aynı netlik gerekir: "ŞEBEKE VAR", "JENERATÖR ÇALIŞIYOR", "YÜK ŞEBEKEDE", "YÜK JENERATÖRDE", "ARIZA". Kontrol rölesi veya ekranlı kumanda modülü kullanılıyorsa modülün yanına, panonun normal çalışma konumunu belirten bir etiket eklenir: "NORMAL KONUM: OTOMATİK". Bakım sonrası seçicinin manuelde unutulması, şebeke kesintisinde jeneratörün devreye girmemesine yol açabilir.
İki kaynaktan beslenme uyarısı nereye konur?
Bu uyarı ön kapakta, kapak kolunun yakınında ve göz hizasında yer almalıdır. Örnek metin: "DİKKAT! Bu pano iki ayrı kaynaktan beslenir. Çalışmaya başlamadan önce şebeke ve jeneratör beslemelerini ayırın, jeneratörün otomatik çalışmasını engelleyin." Aynı uyarının küçük bir kopyası, ATS'nin beslediği tali panolara da konmalıdır; çünkü o panolarda çalışan kişi de şebeke kesildiğinde enerjinin geri gelebileceğini bilmelidir.
Jeneratör odasında ve yakıt bölümünde bulunan panolar için yağa, dizel buharına ve titreşime dayanıklı malzeme seçilir. Laminasyonlu polyester etiket veya eloksallı alüminyum plaka bu ortamlarda tercih edilir. ATS panonuzun tek hat şemasını bize gönderirseniz tüm etiket setini tek seferde çıkarabiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Jeneratörün kendisine de etiket gerekir mi?
Evet. Jeneratör üzerinde hangi ATS panosunu beslediği ve şebeke kesildiğinde uyarı vermeden otomatik çalışabileceği belirtilmelidir. Bu bilgi, jeneratör çevresinde bakım yapan kişiyi korur.
UPS ile beslenen panolarda da benzer uyarı kullanılır mı?
Kullanılır. Ana besleme kesilse bile UPS çıkışı enerjili kalacağı için iki kaynak uyarısı bu panolar için de geçerlidir.
Transfer süresi etikete yazılmalı mı?
Zorunlu değildir, ancak kumanda modülünde ayarlanan gecikme süresinin kapak içine not edilmesi, ayarın sonradan değiştirilip değiştirilmediğini kontrol etmeyi kolaylaştırır.