GES panolarında DC uyarı etiketleri ayrı tutulur, çünkü güneş panelleri gün ışığı aldığı sürece DC hatları enerjili bırakır. İnvertör kapatılsa ya da şebeke kesilse bile panel ile DC ayırıcı arasındaki kablolar gerilim altında kalır. Bu durum AC panolardaki "şalteri indir, güvenle çalış" alışkanlığıyla çeliştiği için ayrı ve göze çarpan işaretleme gerekir.
DC tarafı neden kapatıldıktan sonra da tehlikelidir?
Bir güneş paneli dizisi, ışık geldiği anda kendi gerilimini üretir. Seri bağlı dizilerde bu gerilim konut sistemlerinde birkaç yüz volta, ticari çatılarda ise 1000-1500 V DC seviyesine çıkabilir. DC akımda gerilim sıfırdan geçmediği için ayırma sırasında oluşan ark kendiliğinden sönmez; yanlış elemanın yük altında açılması ciddi ark ve yangın riski taşır. Bu nedenle etiket yalnızca "tehlike" demekle kalmamalı, hangi elemanın neyi ayırmadığını da açıkça söylemelidir.
- "DİKKAT: Fotovoltaik DC hat – gün ışığında enerjili" ibaresi DC kablo kanalları ve bağlantı kutularında bulunmalıdır.
- DC ayırıcının yanında "Yük altında açmayınız, önce invertörü durdurunuz" gibi işlem sırası yazılmalıdır.
- İnvertör üzerinde "İki kaynaktan beslenir: şebeke (AC) ve fotovoltaik (DC)" uyarısı yer almalıdır.
- Ana dağıtım panosunda, binada GES bulunduğunu gösteren ayrı bir uyarı etiketi olmalıdır; itfaiye ve bakım ekipleri ilk bu panoya gelir.
DC ve AC etiketleri birbirinden nasıl ayrılır?
Aynı panoda hem DC dize koruması hem de AC çıkış koruması bulunabilir. Teknisyenin bunları karıştırmaması için renk, kod ve ibare üçlüsü birlikte kullanılır.
| Bölüm | Etiket ibaresi örneği | Ayırt edici unsur |
|---|---|---|
| DC dize sigortası | DC-D1 / DC-D2 | "DC" ön eki, kutup işaretleri (+ / −) |
| DC ayırıcı | PV DC AYIRICI | Sarı zemin, siyah yazı, ark uyarısı |
| AC çıkış koruması | AC ÇIKIŞ – İNV-1 | "AC" ön eki, faz bilgisi |
| Şebeke bağlantı noktası | ŞEBEKE BAĞLANTI | Çift kaynak uyarısı |
Kutup işaretleri DC etiketlerinde mutlaka yer almalıdır. Pozitif ve negatif hatların yalnızca kablo rengiyle ayrılması, güneş ışığında solmuş ya da tozlanmış kablolarda yeterli olmaz. Ölçüm ve bakım sırasında etiketteki "+" ve "−" işaretleri doğrulamayı hızlandırır.
Dize numaraları da sahadaki panel gruplarıyla birebir eşleşmelidir. Çatıda "Dizi 3" olarak işaretlenen panel sırası, dizi kutusunda ve invertör girişinde de aynı numarayı taşımalıdır. Arıza tespitinde termal kamera ya da dize akımı ölçümüyle sorunlu grup bulunduğunda, teknisyen ilgili sigortayı bu numara üzerinden ayırır. Numaralar kurulum sırasında rastgele verilmiş ve sonradan değiştirilmişse, etiketleme öncesinde dizi kutusundan çatıya doğru bir kez yeniden doğrulama yapmak gerekir.
Dış mekândaki GES etiketleri hangi koşullara dayanmalı?
Çatı üstü bağlantı kutuları ve dizi panoları yıl boyunca doğrudan güneşe, yağmura ve geniş sıcaklık farklarına maruz kalır. Kapalı alan için uygun bir vinil etiket bu koşullarda birkaç mevsim içinde solabilir ve kenarlarından kalkabilir. Uygun seçimler şunlardır:
- UV dayanımlı polyester ya da laminasyonlu vinil: Renk kaybını geciktirir, yağmur suyuna dayanır.
- Eloksal alüminyum etiket: Lazerle işlenen yazı kalıcıdır; çatı ve saha panoları için uzun ömürlü bir seçenektir.
- Kazıma levha (dış mekân sınıfı): 1-1,6 mm kalınlıkta, UV katkılı malzemeden üretilmelidir.
- Yapışkan: Dış mekânda akrilik esaslı, sıcaklık dalgalanmasına dayanıklı yapışkan tercih edilir; gerekirse perçin ya da vida ile ek sabitleme yapılır.
Etiketler sistemin hangi noktalarına yerleştirilir?
Etiketleme yalnızca panoyla sınırlı kalmamalı, DC hattın izlediği tüm yol boyunca devam etmelidir. Kablo kanalı ve boruların üzerine belirli aralıklarla tekrar eden şerit etiketler, binanın içinden geçen DC hattının fark edilmeden kesilmesini önler. Bina girişinde ya da ana panoda, panellerin, invertörün ve ayırıcıların yerini gösteren basit bir yerleşim krokisi bulunması, acil durumda müdahale eden ekibin DC hatları hangi noktada ayırabileceğini hızla görmesini sağlar. Saha planınızı ve pano sayınızı paylaşarak etiket setinizi planlamak için bize yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Konut tipi küçük GES'lerde de DC uyarısı gerekir mi?
Evet. Gerilim düzeyi daha düşük olsa da DC tarafın gün ışığında enerjili kalması değişmez.
Gece DC hatlar güvenli midir?
Gerilim belirgin biçimde düşer, ancak yapay aydınlatma veya ay ışığında bile tamamen sıfırlanmayabilir; ölçüm yapmadan güvenli kabul edilmemelidir.
Etiket rengi solduğunda ne yapılmalı?
Okunurluk azalan etiketler beklemeden yenilenmelidir; solmuş uyarı, uyarı yokmuş gibi algılanır.