Devre numaralama etiketi ile sigorta listesi, aynı numaranın iki ayrı yerde yazılmasıdır: sigortanın altında kısa numara, kapak içindeki listede ise o numaranın hangi hattı beslediği. Eşleşmenin sağlam kalması için numaralar soldan sağa sabit bir sırayla verilir ve her değişiklikte etiket ile liste aynı anda güncellenir.
Numaralar hangi sırayla verilir?
Ray üzerindeki sigortalar soldan sağa, üst raydan alt raya doğru numaralandırılır. Bu sıra, kapağı açan kişinin listeyi okurken gözünü panoda aynı yönde gezdirmesini sağlar. Uygulamada üç yaklaşım görülür:
- Düz sıra: F1, F2, F3… Küçük konut ve ofis panolarında en anlaşılır yöntemdir.
- Ray bazlı sıra: 1.01, 1.02… birinci ray; 2.01, 2.02… ikinci ray. Çok raylı panolarda aranan sigortanın yerini hızla daraltır.
- Faz bazlı sıra: L1-1, L2-1, L3-1… Faz dengesinin takip edildiği aydınlatma panolarında tercih edilir.
Ana şalter, kaçak akım rölesi ve parafudr da numara alır; liste yalnız çıkış sigortalarından oluşmamalıdır. Kaçak akım rölesinin hangi sigorta grubunu koruduğu listede ayrıca belirtilir.
Yedek ve boş yerler nasıl gösterilir?
Takılı ama bağlantısı olmayan sigorta "YEDEK" diye, boş ray bölümü ise numarası atlanmadan "BOŞ" diye listede yer alır. İleride eklenecek sigorta bu numarayı alır; mevcut numaralar kaydırılmaz.
Devre listesinde hangi sütunlar olmalı?
Kapak içindeki liste, arıza anında sorulacak soruların cevabını tek satırda vermelidir:
| Sütun | Örnek | Neden gerekli |
|---|---|---|
| Devre no | F7 | Sigortadaki etiketle eşleşme |
| Koruma | B16 | Değiştirmede doğru tip ve akım |
| Faz | L2 | Yük dengesi ve ölçüm |
| Kablo kesiti | 2,5 mm² | Sigorta büyütme hatasını önleme |
| Beslediği yer | Toplantı odası prizleri | Arızalı hattı bulma |
"Beslediği yer" sütunu en çok ihmal edilen ama en çok işe yarayan sütundur. "Priz 3" yerine "Mutfak tezgâh prizleri, kuzey duvar" gibi oda ve konum adı yazılmalıdır. Liste altına hazırlayan birim ve tarih eklenir. Çok sayıda devresi olan panolarda liste, rayların sırasına göre gruplara ayrılır ve her grubun başına ray numarası yazılır; böylece uzun bir tabloda satır kaydırma hatası yapılmaz.
Sigorta altı etiketi ve liste nereye uygulanır?
Sigorta altı etiketi, ray üzerindeki modül genişliğine göre bölünmüş şerit etiket olarak hazırlanır. Tek kutuplu sigorta genellikle 17,5-18 mm genişliğindedir; etiket kutuları da bu ölçüye göre kesilir, böylece numara sigortanın tam altına denk gelir. Birçok pano kapağında bulunan şeffaf etiket kanalı kullanılıyorsa şerit bu kanala sürülür.
Devre listesi kapağın iç yüzüne laminasyonlu yapışkanlı etiket olarak ya da şeffaf bir cebe yerleştirilmiş baskı olarak uygulanır. Cep yöntemi, sık değişen panolarda listeyi yenilemeyi kolaylaştırır; yapışkanlı liste ise kaybolma riski taşımaz. Panodaki ısı ve kapak açılıp kapanırken oluşan sürtünme nedeniyle polyester esaslı, yüzeyi korumalı malzeme tercih edilmelidir.
Arıza anında eşleşme nasıl işe yarar?
Bir odada elektrik kesildiğinde kullanıcı listeye bakar, odanın adını bulur, numarayı okur ve doğrudan o sigortaya gider. Eşleşme bozuksa bütün sigortaların tek tek kapatılıp açılması gerekir; bu da çalışan diğer hatları gereksiz yere keser. Kablo uçlarına ve klemenslere aynı devre numarasının yazılması, arızanın panodan sahaya kadar takip edilmesini sağlar.
Düzenli kontrol için basit bir yöntem yeterlidir: yılda bir kez, listedeki her satır için sigortayı kapatıp beslediği yerin gerçekten kesildiği doğrulanır. Fark bulunursa liste ve etiket birlikte düzeltilir. Elektrikçi panoya yeni bir hat eklediğinde listenin güncellenmesi, işin teslim koşullarından biri olarak tanımlanmalıdır; aksi hâlde etiket ile gerçek durum arasındaki fark her tadilatta biraz daha büyür. Listenin dijital bir kopyasının teknik ofiste saklanması da kapaktaki baskı zarar gördüğünde yeniden basmayı hızlandırır. Mevcut listenizi tablo olarak iletişim sayfası üzerinden iletirseniz şerit etiketleri ve kapak içi listeyi aynı numaralarla hazırlarız.
Sık Sorulan Sorular
Sigortanın üzerine numara yazmak yeterli olmaz mı?
Sigorta değiştirildiğinde üzerindeki numara da gider. Ray altındaki ya da kapaktaki etiket, cihazdan bağımsız kaldığı için kalıcıdır.
Liste el yazısıyla hazırlanabilir mi?
İlk devreye almada geçici olarak olabilir, ancak el yazısı listeler zamanla okunmaz hâle gelir. Basılı ve korumalı liste daha güvenilirdir.
Üç fazlı sigortalar tek numara mı alır?
Evet. Üç kutuplu sigorta tek bir devreyi korur ve tek numara alır; etiket üç modül genişliğinde hazırlanır.