Eski pano etiketi, yüzey hafifçe ısıtılıp plastik bir spatulayla köşeden kaldırılarak sökülür; kalan yapışkan izopropil alkol ya da boyaya uygun bir yapışkan çözücüyle silinir. Yeni etiket, yağdan arındırılmış ve tamamen kurumuş yüzeye ortadan kenarlara doğru bastırılarak uygulanır. Bu sırayla çalışmak hem elektrostatik toz boyayı korur hem de yeni etiketin yıllarca yerinde kalmasını sağlar.
Söküme başlamadan önce nelere dikkat edilmeli?
Pano etiketi değiştirmek basit bir iş gibi görünse de enerjili bir panonun önünde yapılır. Önce güvenlik ve kayıt tarafı tamamlanmalıdır.
- Kapak içindeki etiketlerle çalışılacaksa işlem enerji kesilmiş ve kilitlenmiş panoda yapılmalıdır.
- Sökülecek her etiketin fotoğrafı çekilmeli ve yerine gelecek yeni etiketle tek tek eşleştirilmelidir. Aynı anda tüm etiketleri sökmek devre karışıklığına yol açar.
- Etiketin altında devre şemasıyla uyuşmayan bir bilgi çıkarsa uygulama durdurulmalı ve şema kontrol edilmelidir.
- Kullanılacak çözücünün pano boyasıyla uyumu, görünmeyen küçük bir noktada denenmelidir.
Eski etiket boyaya zarar vermeden nasıl sökülür?
Yapışkan, sıcaklık arttıkça yumuşar. Bu yüzden zorlamak yerine ısıtıp sabırla kaldırmak en güvenli yoldur.
- Isıtma: Saç kurutma makinesi ya da düşük kademeli sıcak hava tabancasıyla etiketi 20-30 saniye ısıtın. Yüzey elle dokunulabilecek sıcaklıkta kalmalı; aşırı ısı boyayı ve yakındaki kablo yalıtımlarını etkiler.
- Köşeden kaldırma: Plastik spatula ya da eski bir banka kartıyla bir köşeyi kaldırın. Metal maket bıçağı boyayı çizer ve pasa giden yol açar.
- Düşük açıyla çekme: Etiketi yüzeye neredeyse paralel, yavaş bir hareketle geri çekin. Dik açıyla çekmek yapışkanı yüzeyde bırakır.
- Kalıntı temizliği: Kalan yapışkanı izopropil alkol veya turunçgil esaslı bir yapışkan sökücüyle nemlendirin, birkaç dakika bekleyin ve lifsiz bezle silin.
- Vidalı ya da perçinli levhalar: Bağlantı elemanları söküldükten sonra deliklerin yeni levhayla uyumu kontrol edilmeli; uyumsuzsa yeni delik açmak yerine levha ölçüsü eski deliklere göre hazırlanmalıdır.
Aseton, tiner gibi güçlü çözücüler bazı boya ve plastik kapak türlerinde matlaşma ya da çatlama yapabilir; mecbur kalınmadıkça kullanılmamalıdır.
Kapak içindeki etiketlerde ısıtma yapılırken klemens sıraları, plastik kablo kanalları ve ray üzerindeki elemanlar hava akımının yönünden uzak tutulmalıdır. Uzun süre güneş ya da ısı almış eski etiketler kırılganlaşır ve parça parça kopar; bu durumda yüzeyi ıslatıp kısa aralıklarla tekrar ısıtmak, küçük parçaları spatulayla toplamaktan daha hızlı sonuç verir. Eski kazıma levhaların arkasında çift taraflı bant varsa, levha ile pano arasına naylon misina geçirip testere hareketiyle bandı kesmek boyayı korur.
Yeni etiket için yüzey nasıl hazırlanır?
Etiketin tutunma gücü, büyük ölçüde yüzeyin temizliğine bağlıdır. Pano yüzeyinde parmak yağı, silikon sprey kalıntısı ya da toz varsa en kaliteli yapışkan bile kenardan kalkmaya başlar.
| Durum | Yapılacak işlem |
|---|---|
| Tozlu yüzey | Kuru bezle silip ardından alkollü bezle temizlemek |
| Yağlı atölye ortamı | Önce yağ sökücü, sonra alkolle durulama ve kurutma |
| Soğuk pano (kış, dış mekân) | Yüzeyi hafif ılıtmak; çok soğuk yüzeyde yapışkan tam oturmaz |
| Söküm sonrası çözücü kalıntısı | Temiz alkollü bezle son silme; çözücünün tamamen buharlaşmasını beklemek |
Yeni etiket kabarcıksız nasıl uygulanır?
Küçük etiketlerde arka kâğıdın tamamı çıkarılabilir; daha büyük etiketlerde arka kâğıdı yalnızca bir kenardan birkaç santim soyup hizalamak hata payını azaltır. Etiket hizalandıktan sonra ortadan kenarlara doğru yumuşak bir rakleyle bastırılır, arka kâğıt ilerledikçe çekilir. Oluşan küçük bir kabarcık, kenara doğru itilerek çıkarılır; iğneyle delmek son çaredir. Uygulamadan sonra yapışkanın tam tutunması genellikle 24-72 saat sürer, bu sürede etikete sert temizlik yapılmamalıdır.
Uygulama bittiğinde yeni etiketlerin fotoğrafı, söküm öncesi çekilen fotoğraflarla yan yana karşılaştırılmalıdır. Bu son kontrol, yer değiştirmiş ya da atlanmış bir etiketi pano kapağı kapanmadan yakalamanın en kolay yoludur.
Yenilenecek etiketlerin listesini ve pano fotoğraflarını bize iletirseniz, eski ölçülerle uyumlu yeni seti hazırlamak kolaylaşır.
Sık Sorulan Sorular
Bir panodaki etiketlerin tamamı aynı gün mü değiştirilmeli?
Gerekmez; bölüm bölüm ilerlemek daha güvenlidir. Önemli olan, her sökülen etiketin yenisi takılmadan bir sonrakine geçilmemesidir.
Kazıma levha da aynı yöntemle sökülür mü?
Evet, ancak kalın levhalarda ısıtma süresi biraz uzar ve kaldırırken levhanın bükülmemesine dikkat edilir.
Etiket söküldükten sonra boyada iz kalırsa ne yapılmalı?
Hafif renk farkı yeni etiketin altında kalacaksa sorun değildir; çizik varsa paslanmaya karşı rötuş boyası sürülmelidir.