İş güvenliği denetiminde pano etiketleri üç soruyla kontrol edilir: Uyarı işareti kapakta görünür mü, etiketlerdeki devre adları sahadaki gerçek tesisatla örtüşüyor mu ve etiketler okunabilir durumda mı? Eksik etiket kadar yanlış ya da solmuş etiket de bulgu olarak yazılır; çünkü acil bir durumda hatalı bilgi, hiç bilgi olmamasından daha tehlikeli sonuç doğurabilir.
Denetçi panonun önünde neye bakar?
İş sağlığı ve güvenliği uzmanı ya da periyodik kontrol yapan elektrik mühendisi, panoyu açmadan önce dış yüzeyi inceler. Sağlık ve Güvenlik İşaretleri Yönetmeliği kapsamında elektrik tehlikesi bulunan yerlerde uyarı işaretinin kullanılması beklenir. Kapakta şunlar aranır:
- Sarı zeminli üçgen içinde elektrik tehlikesi sembolü
- Panonun adı veya numarası; tek hat şemasındaki adla aynı olmalı
- Besleme kaynağı bilgisi, örneğin hangi ana panodan geldiği
- Gerekli yerlerde “Yetkisiz kişilerin açması yasaktır” ibaresi
- Acil durdurma butonu varsa çevresinde sarı zemin ve açık işaret
Ardından kapak açılır ve iç düzen kontrol edilir: Her sigorta veya kesicinin altında devre adı var mı, kapak arkasındaki devre listesi güncel mi, nötr ve koruma iletkeni baraları işaretli mi?
Hangi etiket hataları bulgu olarak yazılır?
Sahada en sık karşılaşılan durumlar, etiketin tamamen eksik olmasından çok yanlış veya eskimiş olmasıdır.
| Durum | Neden sorun | Düzeltme |
|---|---|---|
| Solmuş uyarı işareti | Kırmızı ve sarı renkler UV etkisiyle soluklaşır, işaret anlaşılmaz hâle gelir | UV dayanımlı baskı veya laminasyonlu etiketle yenileme |
| Elle yazılmış bant etiket | Mürekkep silinir, bant zamanla kalkar | Baskılı ya da kazıma etiket |
| Devre adı tesisatla uyuşmuyor | Tadilat sonrası güncellenmemiş; yanlış devre kesilebilir | Sahada devre testi yapıp listeyi yeniden çıkarmak |
| Boş kalan sigorta yuvası | Hangi devrenin söküldüğü bilinmez | “Yedek” veya “Kullanılmıyor” etiketi |
| Faz renkleri karışık | Bakımda faz sırası yanlış okunur | L1, L2, L3 ve N, PE etiketlerinin bara ve kablo uçlarında tekrarı |
Kapak arkasındaki devre listesinin el yazısıyla çizilip düzeltilmiş olması da çoğu denetimde not edilir. Liste okunsa bile hangi bilginin güncel olduğu belirsizleşir. Kablo kanalı ya da yeni eklenen bir cihazın etiketi örtmesi de sık görülen bir durumdur; etiket yerinde olsa bile görünmediği için eksik sayılır.
Denetimden önce hangi kontrol listesi uygulanmalı?
Denetim tarihi belli olduğunda işletmenin bakım ekibi şu sırayla ilerleyebilir:
- Tesisteki tüm panoların listesini çıkarın ve her panonun kapağındaki adı tek hat şemasıyla karşılaştırın.
- Her panoda en az bir devreyi rastgele seçip gerçekten etiketteki yükü besleyip beslemediğini deneyin.
- Solmuş, kabarmış veya köşesi kalkmış etiketleri fotoğraflayarak listeleyin.
- Son tadilatlarda eklenen devrelerin etiketlenip etiketlenmediğini kontrol edin.
- Periyodik kontrol raporundaki bulgularla etiket durumunu eşleştirin; önceki raporda yazılan bir eksik tekrar etmemeli.
Bu kontrol, denetimden birkaç hafta önce yapılırsa yeni etiketlerin üretimi ve uygulanması için zaman kalır. Etiket yenilemesi sırasında tek bir yazı tipi, renk düzeni ve kodlama mantığı seçmek, farklı dönemlerde eklenmiş karışık etiketlerin yarattığı dağınık görünümü de ortadan kaldırır.
Etiket malzemesi denetim sonucunu etkiler mi?
Doğrudan bir malzeme şartı aranmasa da bir sonraki denetimde aynı bulgunun çıkmaması malzemeye bağlıdır. Sıcak üreten sürücü ve kompanzasyon panolarında yapışkanı ısıya dayanıklı polyester etiketler, tozlu üretim alanlarında silinebilir laminasyonlu yüzeyler, nemli bodrum ve pompa dairelerinde kazıma levhalar daha uzun ömürlüdür.
Denetim sonrasında yapılan düzeltmelerin belgelenmesi de en az etiketin kendisi kadar önemlidir. Yenilenen her panonun önceki ve sonraki hâlini fotoğraflamak, değiştirilen devre adlarını tek hat şemasına işlemek ve şemanın revizyon tarihini güncellemek, bir sonraki denetimde bulgunun kapatıldığını göstermenin en kolay yoludur. Etiket metinlerini dijital bir listede tutmak da işe yarar; yeni bir devre eklendiğinde ya da bir etiket hasar gördüğünde aynı yazı tipi ve kodlamayla yeniden basmak mümkün olur.
Denetim raporundaki etiket bulgularını bize ilettiğinizde, eksik etiket setini pano bazında hazırlamak için Pano Etiket ekibine yazabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Kapak arkasındaki devre listesi zorunlu mu?
Devrelerin hangi yükü beslediğinin anlaşılması beklenir; bunun en pratik yolu her elemanın altındaki etiket ile kapak içindeki güncel listedir.
Etiketler ne sıklıkla gözden geçirilmeli?
Her tadilattan sonra ve periyodik elektrik kontrolü öncesinde gözden geçirilmesi yeterli bir düzen sağlar.
İngilizce etiketli ithal panolar sorun olur mu?
Çalışanların anlayacağı dilde Türkçe uyarı ve devre etiketi eklenmesi önerilir.