Kumanda butonlarında start, stop ve reset etiketleri nasıl yazılır?

Kumanda butonu etiketi, butonun ne yaptığını tek kelimeyle ve butonun rengiyle çelişmeden söylemelidir. Pano genelinde tek bir dil seçilir, "BAŞLAT", "DURDUR", "RESET" gibi kısa ifadeler büyük harfle yazılır, gerekirse I ve O sembolleri eklenir. 22 mm butonlarda etiket, butonun altındaki çerçeve yuvasına göre ölçülendirilir.

Türkçe mi İngilizce mi yazılmalı?

Belirleyici olan, butona basacak kişidir. Yerli operatörlerin kullandığı bir makinede Türkçe ifade en az hata payını verir. Yurt dışına gidecek makinelerde ise İngilizce ya da çift dilli etiket istenir. En sık karşılaşılan karşılıklar şunlardır:

"RESET" sözcüğü sahada yerleşmiş olduğundan Türkçe etiketlerde de sık kullanılır; önemli olan aynı panoda bir butonda "SIFIRLA", diğerinde "RESET" yazmamaktır. Çift dilli etikette ana dil üstte ve daha büyük, ikinci dil altta ve daha küçük puntoyla dizilir.

Sembol ne zaman tek başına yeterli?

IEC 60417'deki "I" (açma) ve "O" (kapama) sembolleri dil bağımsızdır ve dar alanlarda işe yarar. Yine de birden çok motorun kumanda edildiği panoda sembol tek başına hangi motorun çalışacağını anlatmaz. Böyle durumlarda etiket iki satıra bölünür: üstte "POMPA 2", altta sembol veya "BAŞLAT".

Buton rengi ile etiket nasıl uyumlu olur?

Makinelerin elektrik donanımına ilişkin TS EN 60204-1 standardı buton renklerine anlam yükler. Etiketin bu anlamla aynı şeyi söylemesi gerekir:

• Başlatma: Beyaz tercih edilir; gri, siyah ya da yeşil de kullanılabilir. Kırmızı kullanılmaz.
• Durdurma: Siyah tercih edilir; gri veya beyaz da olabilir. Yeşil kullanılmaz.
• Acil durdurma: Kırmızı mantar buton, arka planı sarı.
• Reset: Mavi, beyaz, gri veya siyah. Reset aynı zamanda durdurma işlevi görüyorsa beyaz, gri ya da siyah seçilir.

Yeşil bir butonun altına "DURDUR" yazılması, operatörün refleksiyle etiket arasında çelişki yaratır. Etiket çiziminden önce panoda kullanılacak butonların renk listesini çıkarmak bu hatayı önler.

22 mm buton etiketinin ölçüsü nedir?

Endüstriyel kumanda butonları çoğunlukla 22 mm montaj deliğine takılır. Etiket iki şekilde uygulanır:

1. Çerçeve içine giren etiket: Butonun arkasına geçen plastik çerçevenin penceresine yerleşir. Yazı alanı üreticiye göre değişmekle birlikte genellikle 8-9 mm yüksekliğinde, 27-30 mm genişliğindedir. Çerçeve ölçüsü mutlaka kontrol edilmelidir.
2. Kapağa yapıştırılan etiket: Butonun altına ya da üstüne doğrudan pano kapağına uygulanır. Ortası 22 mm delikli halka biçimli etiketler de bu grupta yer alır.

Dar yazı alanında karakter yüksekliği 3,5-5 mm civarında kalır. Bu nedenle ifadeler kısaltılmalı, "MOTORU ÇALIŞTIR" yerine "ÇALIŞTIR" yazılmalıdır. Sık basılan butonlarda parmak teması etiketi aşındırır; lazerle kazınmış iki katlı plastik ya da üstü laminasyonlu polyester daha uzun dayanır.

Butonlar kapakta nasıl gruplanır?

Etiketin anlaşılır olması, butonların yerleşimiyle de ilgilidir. Aynı motora ait başlatma ve durdurma butonları yan yana ya da alt alta durmalı, grup üzerine motorun adını taşıyan ortak bir başlık etiketi konmalıdır. Başlatma butonu solda veya üstte, durdurma butonu sağda veya altta olacak şekilde bütün grup düzeni panonun tamamında aynı tutulur. Reset butonu, yanlışlıkla basılmaması için başlatma butonundan biraz uzağa yerleştirilir ve etiketi hangi arızayı sıfırladığını belirtir: "TERMİK RESET" ya da "ARIZA RESET" gibi.

Etiket hazırlarken hangi bilgiler gerekir?

Buton sayısı, her butonun rengi, istenen ifade ve dil, varsa sembol ile çerçeve markası ya da yazı alanı ölçüsü yeterlidir. Bu bilgileri bir liste hâlinde bize iletmeniz durumunda etiketleri çerçeve ölçüsüne göre keserek hazırlarız.

Sık Sorulan Sorular

Acil stop butonuna ayrıca etiket gerekir mi?

Kırmızı-sarı renk düzeni başlı başına tanınır, ancak sarı halka üzerine "ACİL STOP" yazılması yeni operatörler için açıklık sağlar.

Işıklı butonlarda etiket ışığı engeller mi?

Etiket butonun başına değil çerçevesine veya kapağa uygulandığı için ışığı kapatmaz.

Küçük harf kullanılabilir mi?

Kullanılabilir, fakat dar alanda büyük harf daha hızlı okunur. Türkçe büyük harflerde "İ" ve "I" ayrımına dikkat edilmelidir; "ÇALIŞTIR" ile "ÇALİŞTİR" gibi hatalı dizgiler etiket onayında kontrol edilmelidir.