Makine bilgi etiketinde en az üretici adı ve adresi, model veya tip adı, seri numarası, üretim yılı, nominal gerilim, faz sayısı, frekans, toplam güç ve tam yük akımı bulunmalıdır. Bu değerler makinenin kimliğini ve enerji ihtiyacını tanımlar; servis, yedek parça siparişi ve elektrik tesisatının boyutlandırılması bu etiketten okunan bilgilere dayanır.
Etiketteki alanlar ne işe yarar?
Her alanın sahada karşılığı farklıdır. Seri numarası servis kayıtlarını makineye bağlarken, akım değeri sigorta ve kablo kesitinin doğru seçilip seçilmediğinin kontrolünde kullanılır. Aşağıdaki tablo alanları kullanım amacına göre özetler:
| Alan | Örnek yazım | Sahada kullanımı |
|---|---|---|
| Üretici | Firma unvanı ve adres | Servis ve sorumluluk takibi |
| Model / Tip | Harf ve rakam kodu | Kullanım kılavuzu ve parça eşleşmesi |
| Seri no | Benzersiz numara | Bakım ve garanti kayıtları |
| Gerilim | 400 V, 3 faz + N + PE | Bağlantı noktasının uygunluğu |
| Frekans | 50 Hz | Motor ve sürücü uyumu |
| Güç | kW veya kVA | Pano ve trafo yük hesabı |
| Akım | Tam yük akımı (A) | Koruma elemanı ve kablo seçimi |
| Üretim yılı | Dört haneli yıl | Periyodik kontrol ve ömür takibi |
Makine emniyeti mevzuatına tabi ürünlerde uygunluk işaretinin ve yönetmeliğin istediği zorunlu bilgilerin de etikette yer alması gerekir. Hangi işaretin konacağına üretici, uygunluk değerlendirmesi sonucunda karar verir; etiket yalnızca bu kararı kalıcı biçimde taşır.
Değerler etiket üzerinde nasıl düzenlenmeli?
Okunurluk için alan adları solda, değerler sağda olacak şekilde iki sütunlu bir düzen yaygındır. Üretici bilgisi ve logo en üstte, kimlik bilgileri ortada, elektriksel değerler altta gruplanır. Bu sıralama, teknisyenin aradığı bilgiye göz gezdirmeden ulaşmasını sağlar.
- Birimleri eksiksiz yazın: "400" yerine "400 V", "16" yerine "16 A" yazılması karışıklığı önler.
- Boş alan bırakmayın: Bir değer makineye uygun değilse alan tamamen kaldırılmalı, boş satır olarak durmamalıdır.
- Değişken bilgileri ayırın: Seri numarası ve üretim yılı her makinede farklı olduğu için ayrı bir kazıma ya da numaratör alanına bırakılabilir.
- Dil birliği sağlayın: Alan adları Türkçe veya iki dilli olabilir, ancak aynı etikette karışık kısaltmalar kullanılmamalıdır.
Etiket hangi malzemeden yapılmalı?
Makine bilgi etiketi makinenin ömrü boyunca okunabilir kalmalıdır. Yağ, soğutma sıvısı, titreşim ve sıcaklık bu ömrü kısaltan başlıca etkenlerdir. Bu nedenle kâğıt esaslı etiketler yerine metal veya dayanıklı sentetik malzemeler kullanılır.
- Eloksallı alüminyum: Genellikle 0,5-0,8 mm kalınlıkta, baskı veya lazer işaretlemeyle; yağlı ortamlarda yaygın tercih.
- Paslanmaz çelik: Kimyasal ve yüksek sıcaklığa maruz kalan makinelerde; yazılar lazerle kalıcı olarak işlenir.
- Polyester etiket: Düz ve temiz yüzeylerde, üst laminasyonla birlikte kullanıldığında ekonomik bir seçenek.
Sabitleme yöntemi de malzeme kadar önemlidir. Titreşimli gövdelerde yalnız yapışkana güvenmek yerine perçin veya vida deliği bırakılması etiketin yerinden kalkmasını önler. Yapışkanlı uygulamada yüzey önce yağdan arındırılmalı, ardından etiket bastırılarak oturtulmalıdır.
Elektriksel değerler nasıl doğru yazılır?
Bilgi etiketindeki elektriksel değerler, makinenin tek tek bileşenlerinin değil, bütün makinenin değerleridir. Örneğin üç motoru ve bir ısıtıcısı olan bir makinede güç alanına yalnız ana motorun gücü yazılırsa, bağlantı noktasındaki sigorta ve kablo eksik boyutlandırılabilir. Doğru uygulama için şu noktalar kontrol edilir:
- Tam yük akımı: Aynı anda çalışabilecek tüm yüklerin toplam akımı esas alınır.
- Faz ve iletken düzeni: "3 faz + N + PE" ya da "3 faz + PE" gibi nötr ihtiyacı açıkça belirtilir.
- Kısa devre dayanımı: Makine panosu için belirlenmişse ayrı bir satırda verilir.
- Şema numarası: Elektrik şemasının belge numarası etikete eklenirse servis ekibi doğru dokümana hızla ulaşır.
Makinede sonradan güç artışı ya da yeni bir ünite eklenirse etiket de yenilenmelidir. Eski değerleri taşıyan bir etiket, sahada yanlış koruma elemanı seçimine yol açabilir.
Makineniz için alan listesini ve malzemeyi birlikte belirlemek isterseniz teknik verilerinizi iletişim sayfası üzerinden Pano Etiket'e gönderebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Makine bilgi etiketi ile marka etiketi aynı şey mi?
Hayır. Marka etiketi tanıtım amaçlıdır; bilgi etiketi ise teknik değerleri ve izlenebilirlik bilgisini taşır. İkisi ayrı ayrı uygulanabilir.
Seri numarası sonradan eklenebilir mi?
Evet. Etiket seri alanı boş bırakılarak üretilir, numara montaj sırasında lazer veya darbeli numaratörle işlenir.
Etiket makinenin neresine konmalı?
Makine çalışırken ve kapaklar kapalıyken görülebilen, sökülmesi gerekmeyen bir gövde parçasına, genellikle elektrik panosunun yakınına konur.