Pano etiketinde yazı boyutu, etiketin okunacağı en uzak mesafeye göre seçilir. Pratikte kullanılan kural, her 1 metre okuma mesafesi için büyük harf yüksekliğinin en az 5-7 mm olmasıdır. Buna göre yakından okunan buton etiketinde 3-4 mm harf yeterliyken, koridordan görülmesi gereken pano adı etiketinde 15-20 mm harf gerekir.
Okuma mesafesine göre harf yüksekliği nasıl hesaplanır?
Hesaba punto değil, basılı büyük harfin milimetre cinsinden yüksekliği esas alınır. Punto değeri yazı tipine göre değiştiği için aynı puntoda iki farklı font farklı boyda görünebilir. Aşağıdaki tablo, iyi aydınlatılmış bir ortamda normal görme için yaklaşık değerleri gösterir:
| Etiket türü | Okuma mesafesi | Önerilen büyük harf yüksekliği |
|---|---|---|
| Kumanda butonu, sinyal lambası | 30-50 cm | 3-4 mm |
| Sigorta, kontaktör, klemens numarası | 30-60 cm | 2,5-4 mm |
| Kapak üstü devre listesi | 50-80 cm | 4-5 mm |
| Pano adı ve numarası | 2-3 m | 12-20 mm |
| Elektrik tehlikesi uyarısı | 3-5 m | 20-30 mm |
Loş kazan dairesi, bodrum ya da yüksek tavanlı üretim alanında bu değerleri bir kademe artırmak gerekir. Okuyacak kişinin baret, gözlük veya koruyucu siperlik takması da okunurluğu düşürür.
Hangi yazı tipi pano etiketinde daha iyi okunur?
Pano etiketlerinde süslü ve ince yazı tiplerinden uzak durulmalıdır. Tercih edilecek özellikler şunlardır:
- Tırnaksız (sans-serif) yazı: Harf uçlarında çıkıntı olmadığı için küçük boyda bile net görünür.
- Orta ya da kalın ağırlık: İnce çizgili harfler UV etkisiyle solduğunda ilk kaybolan kısımdır. Kalın yazı yıllar sonra da seçilebilir.
- Ayırt edilebilir karakterler: 0 ile O, 1 ile I ve l birbirine karıştırılmamalıdır. Numara ağırlıklı etiketlerde bu ayrım kritik önemdedir.
- Yeterli harf aralığı: Sıkıştırılmış (condensed) fontlar dar alana çok yazı sığdırır ama mesafe arttıkça harfler birbirine karışır.
- Büyük harf ağırlığı: Kısa uyarılarda tamamı büyük harf dikkat çeker; uzun açıklamalarda büyük-küçük karışık yazı daha hızlı okunur.
Kontrast ve renk seçimi okunurluğu nasıl değiştirir?
Aynı boyuttaki yazı, zemin rengine göre çok farklı mesafelerden okunur. En yüksek okunurluk beyaz zemin üzerinde siyah ya da sarı zemin üzerinde siyah yazıyla elde edilir. Kırmızı zemin üzerine beyaz yazı uyarılarda yaygındır ancak harf biraz daha büyük tutulmalıdır. Gri üzerine gri, mavi üzerine siyah gibi düşük kontrastlı kombinasyonlardan kaçınılmalıdır. Parlak laminasyon ışığı yansıtarak belirli açılardan yazıyı görünmez kılabildiği için aydınlatmanın doğrudan vurduğu panolarda mat yüzey tercih edilir.
Küçük buton etiketlerinde kısaltma nasıl kullanılır?
22 mm buton etiketi gibi dar alanlarda tam ifade sığmadığında kısaltma kaçınılmazdır. Ancak kısaltmalar rastgele değil, tesis genelinde tutarlı olmalıdır:
- Her işlev için tek kısaltma belirleyin; aynı panoda "ACİL DUR" ile "A.DUR" birlikte kullanılmasın.
- Kısaltmaların açılımını pano kapağının içine yapıştırılan bir listede gösterin.
- Harf boyutunu düşürmek yerine metni kısaltın; 2 mm altına inen yazı sahada pratik olarak okunmaz.
- Mümkünse yazının yanında bilinen sembolleri (açma, kapama, ok yönü) kullanın.
Etiketin yerleşim yüksekliği okumayı nasıl etkiler?
Doğru boyda basılmış bir yazı bile yanlış yüksekliğe yapıştırıldığında okunmaz hâle gelir. Ayakta duran bir kişinin rahat okuma bölgesi yerden yaklaşık 1,2-1,7 m arasıdır. Pano adı ve uyarı etiketleri bu aralıkta, kapağın üst yarısında konumlandırılmalıdır. Zemine yakın yerleştirilen etiket eğilmeyi gerektirir ve yanından geçen kişi tarafından fark edilmez. Yüksek panolarda alt bölümdeki devre etiketleri için yazı boyutunu bir kademe büyütmek, eğik bakış açısından kaynaklanan kısalmayı dengeler. Ayrıca tek etikette ikiden fazla satır kullanılacaksa satır aralığı harf yüksekliğinin en az yarısı kadar bırakılmalıdır; sıkışık satırlar uzaktan tek bir gri blok gibi görünür. Kapı menteşesine yakın bölgeler, kapak açıldığında etiketin görüş dışında kalmasına yol açabileceği için tercih edilmemelidir.
Etiket metinlerinizin ölçüye göre yerleşimini planlamak için listeyi ve pano fotoğrafını Pano Etiket'e gönderebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Gravürlü etikette de aynı yazı boyutları geçerli mi?
Evet, ancak kazınmış çizgi baskıya göre biraz daha ince görünebilir. Gravürde küçük boylarda kalın font ve bir kademe büyük harf seçmek daha güvenlidir.
Etikete Türkçe karakter sığmazsa ne yapılmalı?
Ş, Ğ, İ gibi harfleri İngilizce karşılıklarıyla değiştirmek anlam karışıklığı yaratabilir. Bunun yerine metni kısaltmak ya da etiket ölçüsünü büyütmek tercih edilmelidir.