Pano içinde kablo ve klemens etiketlemenin temel kuralı, her iletkenin iki ucuna da aynı numarayı koymak ve bu numarayı klemens üzerindeki işaretle eşleştirmektir. Kablolarda kablo markörü veya sargı etiketi, klemens dizilerinde ise klemens şeridi kullanılır. Numaralar devre şemasından alınır; sahada uydurulan numara ileride arıza aramayı zorlaştırır.
Neden iki uçta aynı numara kullanılır?
Bir kablo pano içinde kanal boyunca ilerleyip başka bir noktaya bağlandığında, ucu bulmak için kanalı açmak ya da kabloyu çekiştirmek gerekir. İki uçta aynı numara varsa teknisyen kablonun nereden geldiğini ve nereye gittiğini doğrudan okur. Söküp takma işlerinde, örneğin bir kontaktör değiştirilirken, kabloların yeniden doğru yere bağlanması da bu sayede güvence altına alınır.
Bazı projelerde numaranın yanına hedef bilgisi de eklenir. "X1:12 / K3:A1" gibi bir yazım, kablonun bir ucunun X1 klemens dizisinin 12 numaralı klemensine, diğer ucunun K3 kontaktörünün A1 bobin ucuna bağlı olduğunu gösterir. Bu yöntem daha fazla yer kaplar ama karmaşık kumanda panolarında zaman kazandırır.
Kablo numarası hangi yöntemle verilir?
Pano içi kablolarda iki numaralandırma yaklaşımı yaygındır. Seçim proje başında yapılmalı ve panonun tamamında aynı yöntem kullanılmalıdır.
- Potansiyel numaralandırma: Elektriksel olarak aynı noktaya bağlı tüm iletkenler aynı numarayı alır. Örneğin bir sigorta çıkışından üç farklı röleye giden kabloların hepsi "105" olarak işaretlenir. Kumanda devrelerinde ölçüm yaparken hangi kabloların aynı gerilimde olması gerektiği kolayca anlaşılır.
- Kablo bazlı numaralandırma: Her fiziksel kablo kendine özgü bir numara alır. Kablo sayısı arttıkça etiket listesi uzar ama bir kablonun sökülüp değiştirilmesi gerektiğinde hangisi olduğu tartışmasız belli olur.
Hangi yöntem seçilirse seçilsin, numaralar devre şemasında da görünmelidir. Şemada olmayan bir numara panoda yalnızca sahadaki kişinin hafızasında anlam taşır. Kumanda gerilimi, motor beslemesi ve sinyal kabloları için farklı numara blokları ayırmak, örneğin 100'lü numaraları kumandaya, 500'lü numaraları sinyale vermek, kabloyu görmeden türünü anlamayı sağlar.
Hangi kablo etiketi tipi seçilmeli?
Kablo etiketi seçimi, kablonun kesitine, bağlantı şekline ve etiketin sonradan değiştirilip değiştirilmeyeceğine göre yapılır.
| Tip | Nasıl uygulanır | Uygun olduğu durum |
|---|---|---|
| Geçmeli kablo markörü | Karakterler kablo üzerine tek tek geçirilir | İnce kumanda kabloları, sık değişen numaralar |
| Makaron (daralan boru) etiket | Baskılı makaron geçirilip ısıyla daraltılır | Kalıcı, kaymaması istenen bağlantılar |
| Sargı etiketi | Yazı alanı üstte, şeffaf kuyruk yazının üzerine sarılır | Kablo uçları bağlıyken sonradan etiketleme |
| Bayrak etiket | Kabloya sarılıp iki ucu birbirine yapıştırılır | Kalın güç kabloları, uzaktan okunması gereken yerler |
Makaron etiket, kablo ucu yüksüğe veya kablo pabucuna sıkılmadan önce geçirilmelidir. Bağlantı yapılmış bir kabloda yalnızca sargı ya da bayrak etiket uygulanabilir. Sargı etiketin şeffaf kuyruğu yazıyı yağ ve tozdan koruduğu için üretim alanlarındaki panolarda tercih edilir.
Klemens şeridi nasıl hazırlanır?
Klemens dizileri genellikle X1, X2 gibi bir dizi adıyla ve sıra numarasıyla tanımlanır. Dizinin başına dizi adını taşıyan bir etiket, her klemensin üzerine de klemens numarası konur. Klemens üreticilerinin işaretleme yuvaları farklı genişlikte olduğu için şerit, kullanılan klemensin adımına uygun hazırlanmalıdır.
- Devre şemasından klemens listesi çıkarılır.
- Dizi adı ve klemens numaraları sırayla şeride basılır.
- Şerit, klemenslerin işaretleme yuvasına bastırılarak takılır.
- Yedek klemensler boş bırakılmaz, "YDK" gibi bir kısaltmayla işaretlenir.
Saha kablolarının bağlandığı klemens dizilerinde, dışarıdan gelen kablonun numarası ile klemens numarası farklı olabilir. Bu durumda klemens şeridinin yanına, hangi saha cihazına gidildiğini gösteren ikinci bir açıklama şeridi eklenir.
Etiket yazısı nasıl dayanıklı hale getirilir?
Pano içi sıcaklık, özellikle sürücü ve trafo bulunan bölmelerde yükselir. Termal transfer baskıda reçine esaslı şerit kullanılması, yazının sıcaklık ve temizlik alkolüyle silinmemesini sağlar. El yazısı ile yapılan işaretleme ilk birkaç ay okunsa da zamanla solar ve bakım belgelerine güveni azaltır.
Kumanda panonuzun kablo listesine göre etiket setini hazırlatmak isterseniz şema dosyanızı iletişim sayfamızdan Pano Etiket'e gönderebilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
Güç kablolarında da numara gerekir mi?
Evet. Güç kablolarında faz bilgisi ve devre numarası birlikte yazılır; kalın kesitlerde bayrak etiket okunurluğu artırır.
Etiket kablo ucuna ne kadar yakın olmalı?
Bağlantı noktasından kısa bir mesafede, kanal kapağı kapalıyken de görülebilecek yükseklikte olmalıdır.
Numaralar okuma yönüne göre mi yazılır?
Pano içinde tüm etiketler aynı yönden okunacak şekilde, genellikle soldan sağa ve aşağıdan yukarıya düzenlenir.