Sinyal lambası etiketi, lambanın rengiyle aynı mesajı vermelidir. IEC 60073 mantığında kırmızı tehlike veya acil durumu, sarı anormal ya da kritik eşiğe yaklaşan durumu, yeşil normal çalışmayı, mavi operatörden zorunlu bir eylem beklendiğini, beyaz ise nötr bilgiyi gösterir. Etiket metni bu anlamla çelişirse operatör yanlış tepki verir.
Gösterge renkleri ne anlama gelir?
Pano önünde duran kişi önce rengi görür, sonra etiketi okur. Bu yüzden renk ile metin aynı yöne işaret etmelidir. Aşağıdaki tablo, kumanda panolarında yaygın kullanılan anlam eşleşmesini özetler.
| Lamba rengi | Anlamı | Uyumlu etiket metni örnekleri |
|---|---|---|
| Kırmızı | Acil durum, tehlike | ARIZA, AŞIRI AKIM, ACİL STOP BASILI |
| Sarı | Anormal durum, uyarı | YÜKSEK SICAKLIK, FİLTRE TIKALI, BAKIM ZAMANI |
| Yeşil | Normal durum | ÇALIŞIYOR, HAZIR, ŞEBEKE VAR |
| Mavi | Zorunlu eylem gerekli | RESET GEREKLİ, KAPAĞI KAPATIN |
| Beyaz | Nötr, genel bilgi | KONTROL GERİLİMİ VAR, MANUEL MOD |
Burada dikkat edilmesi gereken nokta, anlamın makinenin güvenliği açısından değerlendirilmesidir. Örneğin bir motorun "çalışıyor" durumu, hareketli parçalar nedeniyle tehlikeli kabul ediliyorsa bazı tesislerde kırmızıyla gösterilir. Böyle bir tercih yapıldıysa tesisteki tüm panolarda aynı kural uygulanmalı ve etiket metni bunu açıkça söylemelidir.
Renk anlamı yalnızca lambalarla sınırlı değildir; aynı mantık aydınlatmalı butonlarda ve operatör panellerindeki ekran simgelerinde de sürdürülmelidir. Bir makinede yeşil ışıklı buton "başlat" işlevi görürken yan makinede yeşil lamba "arıza giderildi" anlamına geliyorsa, iki panoda çalışan operatör kolayca yanılır. Bu yüzden renk ve ifade listesini tesis düzeyinde bir kez yazılı hâle getirmek, yeni pano siparişlerinde de aynı listeyi kullanmak tutarlılığı korur. Renk körlüğü olan çalışanlar düşünüldüğünde de etiket metni tek başına anlaşılır olmalı, yalnızca renge güvenilmemelidir.
Etiket metni lamba rengiyle çeliştiğinde ne olur?
En sık görülen hata, yeşil lambanın altına "ARIZA YOK" yerine "ARIZA" yazılması ya da sarı lambanın bir durum bildirdiği hâlde yalnızca "H1" gibi bir kodla etiketlenmesidir. Operatör yeşili görüp rahatlar, ama metin başka bir şey söyler; kriz anında bu tereddüt saniyeler kaybettirir. Çelişkiyi önlemek için şu kurallar işe yarar:
- Etiket, lambanın yandığı durumu tarif etmelidir; sönük olduğu durumu değil.
- Olumsuz ifadeler ("... YOK") yerine durumu doğrudan söyleyen kısa ifadeler seçilmelidir.
- Kodlar (H1, H2) şemayla eşleşme için kalabilir, ancak açıklama metninin yanında küçük puntoyla yer almalıdır.
- Aynı panoda aynı anlam için tek bir ifade kullanılmalıdır; "ARIZA" ve "HATA" karışık yazılmamalıdır.
Gösterge etiketi nereye ve hangi ölçüde yerleştirilir?
Sinyal lambaları genellikle 22 mm montaj deliğine takılır ve etiket iki biçimde uygulanır: lambanın altına yapıştırılan dikdörtgen etiket ya da lamba gövdesinin arkasına geçen etiket tutuculu plaka. Etiket tutucu kullanılan panolarda plakanın iç ölçüsü genellikle sabittir ve metin bu alana sığacak şekilde kısaltılmalıdır.
- Etiketi her zaman lambanın altına yerleştirin; lamba yandığında ışık metni bastırmasın.
- Tek satır için 4-5 mm, iki satır için 3-3,5 mm harf yüksekliği çoğu panoda okunaklıdır.
- Etiket zemin rengini lamba rengine boyamak yerine nötr (beyaz veya gri) bırakmak, renk karmaşasını azaltır.
- Yan yana dizilen lambalarda etiket boylarını eşitleyin; göz satırı daha hızlı tarar.
Lambaları anlamlarına göre gruplamak da okumayı kolaylaştırır. Arıza ve uyarı göstergelerini bir satırda, çalışma ve hazır göstergelerini başka bir satırda toplamak, operatörün panoya baktığı anda genel durumu kavramasını sağlar.
Hangi malzeme ve baskı yöntemi uygundur?
Kumanda kapağında sık dokunulan ve yağlı ortamda bulunan etiketler için 0,8-1,5 mm iki katmanlı kazıma levha uzun ömürlüdür. Temiz ortamlarda dijital baskılı polyester etiket, renkli simge kullanılmasına imkân verir. Lambanın yaydığı ısı nedeniyle etiketin lamba gövdesine değmemesi, yapışkanın zamanla yumuşamasını da önler. Kumanda kapağı sık açılıp kapanıyorsa kenar kalkmasına karşı etiket köşelerinin yuvarlatılmış kesilmesi faydalıdır.Pano ön yüzünüzün çizimini ve lamba listenizi iletişim sayfamızdan göndererek etiket metinlerini birlikte düzenleyebiliriz.
Sık Sorulan Sorular
LED lambalarda renk anlamı değişir mi?
Hayır. Işık kaynağı değişse de renk ile anlam arasındaki ilişki aynı kalır.
Etiketin kendisi renkli olmalı mı?
Zorunlu değildir; renk bilgisini lamba verir. Nötr zeminli etiket genellikle daha okunaklıdır.
Yanıp sönen lamba için ayrı etiket gerekir mi?
Yanıp sönme ayrı bir durum bildiriyorsa evet; etikete "yanıp sönüyorsa: ..." açıklaması eklenmelidir.